عباس اسماعیلی معاون برنامهریزی و فناوری اطلاعات دادگستری کل استان خراسان جنوبی گفت گروه جهادی شهید رئیسی مجموعهای مردمی که با الهام از روحیه مردمی و میدانی شهید جمهور، ابراهیم رئیسی، مسیر خدمترسانی را انتخاب کردهایم. تصمیم ما برای برگزاری «طرح های جهادی» بهویژه در مناطق محروم، حاصل یک دغدغه جدی و تجربه میدانی بود، نه یک اقدام مقطعی یا نمایشی؛ این تصمیم بر چند مبنای فکری و عملی شکل گرفت:
۱. درک فاصله میان مردم و ساختارهای اداری
در بسیاری از مناطق کمبرخوردار استان، مردم برای پیگیری سادهترین امور اداری یا حقوقی ناچارند مسافتهای طولانی طی کنند، هزینههای رفتوآمد بپردازند و زمان زیادی صرف کنند. این موضوع بهویژه برای سالمندان، خانوادههای کمدرآمد و افراد کمسواد دشوارتر است.ما به این نتیجه رسیدیم که اگر هدف تسهیل امور مردم است، باید فرآیندها را به محل زندگی آنان ببریم و این فاصله را کوتاه کنیم.
۲. ضرورت شنیدن بیواسطه مطالبات
بسیاری از مشکلات مردم در لایههای اداری گم میشود یا با تأخیر منتقل میگردد. حضور مستقیم در منطقه این امکان را فراهم میکند که بدون واسطه، صدای مردم شنیده شود؛ چه در حوزه اشتغال، چه در مسائل معیشتی، حقوقی، درمانی یا زیرساختی این ارتباط چهرهبهچهره باعث میشود مسائل با دقت بیشتری ثبت و اولویتبندی شوند.
۳. شناسایی ریشهای مسائل، نه صرفاً رسیدگی موردی
وقتی در دل یک منطقه حضور پیدا میکنیم، علاوه بر رسیدگی به درخواستهای فردی، میتوانیم الگوی مشکلات مشترک را شناسایی کنیم؛ مثلاً نبود یک خدمت عمومی، ضعف زیرساخت، یا خلأ آموزشی؛ این نگاه مسئلهمحور کمک میکند بهجای اقدامات پراکنده، راهکارهای پایدارتر طراحی شود.
۴. تقویت سرمایه اجتماعی و امید
مناطق محروم گاهی بیش از هر چیز به دیدهشدن و توجه نیاز دارند. وقتی گروهی جهادی با رویکرد خدمت واقعی وارد منطقه میشود، این پیام منتقل میشود که مردم تنها نیستند؛ همین احساس همراهی و امید، زمینه مشارکت بیشتر مردم در حل مشکلات را فراهم میکند.
۵. تحقق فرهنگ خدمت جهادی
ما معتقدیم فرهنگ جهادی یعنی پیشقدم شدن در حل مسئله، کار بیمنت، و حضور در سختترین نقاط و برگزاری طرح های جهادی در مناطق محروم برای ما صرفاً یک برنامه اداری نیست، بلکه یک رویکرد اعتقادی و اجتماعی است؛ یعنی حرکت به سمت نقاطی که کمتر دیده شدهاند.
۶. کارآمدی بیشتر در اجرا
تجربه نشان داده است که وقتی خدمت در محل ارائه میشود، هم سرعت رسیدگی افزایش مییابد و هم خطا و سوءتفاهم کمتر میشود؛ زیرا مسئله در همان بستر واقعی بررسی میگردد.
جمعبندی
در نهایت، ما به این باور رسیدیم که اگر هدف، گرهگشایی واقعی از زندگی مردم است، باید خدمت را از پشت میزهای اداری خارج کرده و به دل محلات و روستاهای محروم برد در واقع «طرح ها جهادی» برای ما یک نماد است؛ نماد حضور، شنیدن، اقدام و پیگیری تا حصول نتیجه با روحیه جهادی.
۲-اولویت شما در اجرای طرح با چه مناطقی است؟
۱. مناطق کمبرخوردار و محروم
در اولویت نخست، روستاها و نقاطی قرار دارند که در مناطق مرزی هستند و از نظر زیرساختهای اساسی مانند اشتغال، خدمات درمانی، امکانات آموزشی و خدمات اداری با کمبود جدی مواجهاند.
۲. نقاطی با دسترسی محدود به خدمات
مناطقی که به دلیل فاصله جغرافیایی، صعبالعبور بودن یا ضعف حملونقل عمومی، کمتر مورد توجه دستگاههای خدماترسان قرار گرفتهاند.
۳. مناطق دارای آسیبهای اجتماعی
مناطقی که با مشکلاتی مانند بیکاری گسترده، ترک تحصیل، مشکلات معیشتی یا آسیبهای اجتماعی مواجهاند و نیازمند مداخله حمایتی و فرهنگی همزمان هستند.
- مناطق بحرانزده یا نیازمند حمایت فوری
در شرایط خاص مانند حوادث طبیعی یا مشکلات فوری معیشتی، اولویت به مناطقی داده میشود که نیاز فوری به حضور میدانی و حمایت دارند.
معیار اصلی انتخاب مناطق
معیار ما «عدالت در توزیع خدمت» و «اثرگذاری واقعی» است. هدف این است که خدمات جهادی دقیقاً به جایی برسد که کمترین برخورداری و بیشترین نیاز وجود دارد، تا شکافهای موجود کاهش یابد.
به طور خلاصه، اولویت ما مناطقی است که کمتر دیده شدهاند، کمتر شنیده شدهاند و بیش از دیگران نیازمند حضور و همراهی میباشند.
۳-تاکنون چند طرح جهادی در مناطق محروم انجام شده است؟
آمار
۴-نام چند روستا که این طرح را برگزار نمودید به صورت مصداقی نام ببرید؟
| ردیف | حوزه | محل هشتمین طرح جهادی |
| ۱ | سربیشه | لانو- طناک- مهدی آباد-روستای اسفزار – زولسک – چاهداشی ،درح ،لانو،نازدشت |
| ۲ | بیرجند | روستای نصرآّباد-بهناباد-سیوجان |
| امیرآباد | ||
| ۳ | بیرجند | خزان، بیماد، فورجان، ورقنه |
| ۴ | بوشاد- کوچ- چاج | |
| ۵ | زیرکوه | استند – گزند،ملکی |
| ۶ | قاین | روستای شیخعلی |
| ۷ | بشرویه | نیگنان |
| ۸ | قاین | روستای مهنج و اسفدن |
| ۹ | بیرجند | روستای اکبریه |
| ۱۰ | درمیان | آواز-اشک-گاویچ-نصرالدین |
| ۱۱ | سده | روستاهای شاهیک و جعفراباد قاین |
| ۱۲ | زهان | فخران |
| ۱۳ | طبس | جوخواه – تشکانان – احمدیه |
| ۱۴ | فردوس | دهستان برون – اسلام آباد |
| ۱۵ | عشق آباد | تپه طاق – سمبا- گوشه کمر |
| ۱۶ | سرایان | بغداده |
۵-چه خدمات عمرانی و قضایی برای این روستاها انجام شده است؟
عمرانی:
۱. احداث سرویس بهداشتی و حمام برای خانوادههای محروم با حمایت و جذب افرد خیر
در جریان بازدیدهای میدانی، با خانوادههایی مواجه شدیم که از ابتداییترین امکانات بهداشتی محروم بودند؛ خانههایی که فاقد سرویس بهداشتی یا حمام بودند و این مسئله علاوه بر مشکلات بهداشتی، کرامت انسانی افراد ـ بهویژه بانوان، سالمندان و کودکان ـ را تحت تأثیر قرار داده بود.
روند اقدام:
شناسایی دقیق خانوارهای دارای اولویت از طریق معتمدین محلی
بررسی وضعیت سازه و امکان احداث یا بازسازی
تأمین منابع مالی از طریق خیرین و مشارکت مردمی
اجرای عملیات ساخت با کمترین هزینه و در کوتاهترین زمان
تحویل کامل با رعایت اصول ایمنی و بهداشت
این اقدام صرفاً یک پروژه ساختمانی نبود؛ بلکه تلاشی برای بازگرداندن حس آرامش، امنیت و عزتنفس به خانوادههایی بود که سالها با محرومیت زندگی کرده بودند. در برخی موارد، مادر خانواده عنوان میکرد که پس از سالها، اکنون میتواند با آرامش از امکانات بهداشتی در منزل خود استفاده کند؛ همین رضایت، بزرگترین دستاورد این طرحها بود.
خدمات قضایی و حمایتی:
۲. توزیع بستههای حمایتی ـ قضایی
بسیاری از افراد کمبرخوردار به دلیل ناتوانی مالی یا ناآگاهی از فرآیندهای حقوقی، از پیگیری حقوق قانونی خود منصرف میشوند.
در همین راستا، بستههای حمایتی قضایی شامل موارد زیر ارائه شد:
مشاوره تخصصی رایگان
تنظیم دادخواست، شکواییه و لوایح
راهنمایی در خصوص روند رسیدگی
پیگیری اولیه پروندهها
معرفی به وکلای داوطلب در صورت نیاز
هدف از این اقدام، جلوگیری از تضییع حقوق افراد و ایجاد فرصت برابر برای دسترسی به عدالت بود؛ چرا که عدالت زمانی معنا پیدا میکند که همه اقشار بتوانند از آن بهرهمند شوند.
۳. برقراری ارتباط تصویری خانوادههای زندانیان با ممد جو در زندان های استان و خارج استان (زاهدان ،اصفهان،هرمزگان ،چناران و…..
یکی از تأثیرگذارترین اقدامات، فراهمسازی بستر ارتباط تصویری میان زندانیان و خانوادههایشان بود؛ بهویژه برای خانوادههایی که به دلیل فاصله جغرافیایی، مشکلات مالی یا شرایط خاص، سالها امکان ملاقات حضوری نداشتند.
در برخی موارد:
عباس اسماعیلی گفت فرزندان خردسال برای اولینبار پس از چند سال پدر یا مادر خود را میدیدند.بعضا بعد از هشت سال امکان ملاقات تصویری به واسطه حضور گروه جهادی امکان پذیر گردید
مادران سالخورده با اشک شوق با فرزند زندانی خود گفتوگو میکردند.
فضای یأس و دلتنگی جای خود را به امید و انگیزه برای اصلاح و بازگشت سالم به جامعه میداد.
این ارتباطها نهتنها یک اقدام عاطفی، بلکه یک اقدام اصلاحی و اجتماعی بود؛ زیرا تقویت پیوند خانواده، نقش مهمی در کاهش آسیبهای اجتماعی و بازگشت موفقتر فرد به جامعه دارد.
۴. ملاقات تصویری با مقامات قضایی استان
برای تسریع در رسیدگی به پروندهها و کاهش هزینههای رفتوآمد مردم مناطق محروم، امکان ارتباط تصویری مستقیم با مقامات و مسئولان قضایی استان و حتی کشوری فراهم شد.
مزایای این اقدام:
طرح مستقیم مسائل بدون واسطه
کاهش اطاله دادرسی
جلوگیری از سردرگمی مردم در مسیرهای اداری
افزایش اعتماد عمومی نسبت به فرآیند رسیدگی
در بسیاری از موارد، تنها با یک ارتباط مستقیم و توضیح شفاف مسئله، روند پرونده سرعت گرفت و از مراجعات متعدد و پرهزینه جلوگیری شد.
۵. افزایش صلح و سازش پروندهها
یکی از رویکردهای اصلی گروه، ترویج فرهنگ گفتوگو و حل اختلاف از طریق صلح و سازش بود. اعضای گروه با حضور در محل و گفتوگوی بیطرفانه با طرفین اختلاف، تلاش کردند بسیاری از پروندههای خانوادگی، مالی یا محلی را پیش از ورود به مراحل پیچیده قضایی، به نتیجه برسانند.
نتایج این اقدام:
کاهش تنشهای خانوادگی
جلوگیری از طولانی شدن اختلافات
کاهش هزینههای مالی و روحی طرفین
تقویت همبستگی اجتماعی در روستا
در مواردی، اختلافاتی که سالها ادامه داشت، با یک نشست صمیمی و میانجیگری منصفانه به صلح انجامید.
نویسنده ،خبرنگار و سردبیر: ا .حسن پور
