عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند با تاکید بر اینکه تربیت مهمترین و دشوارترین مسئولیت خانواده و جامعه است، گفت: فرماندهان و سرداران شهید دفاع مقدس و شهدای جنگ اخیر، محصول یک الگوی تربیتی موفق هستند و باید مختصات الگوی تربیتی آنان به صورت علمی استخراج، و به نظام تعلیم و تربیت کشور اضافه شود.
محمدرضا اسدی یونسی در میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم با موضوع تربیت فرزند و فرزند پروری که در حاشیه تجمع مردمی میدان مادر بیرجند اظهار کرد: امروز وقتی به شخصیتهایی مانند شهید سلیمانی، سردار سلامی، سردار حاجیزاده، سردار پاکپور و دیگر فرماندهان شهید و همچنین فرماندهان بزرگی که در قید حیات هستند نگاه میکنیم، این سوال اساسی مطرح میشود که این انسانها چگونه تربیت شدند و چه نوع خانواده، محیط و بستر تربیتی چنین شخصیتهایی را پرورش داده است.
وی با برشمردن ویژگیهای شخصیتی فرماندهان شهید افزود: این بزرگان عاشق بودند؛ عاشق خدا، مردم، خدمت، نظام و آرمانهای الهی. آنان دارای عزت نفس، کرامت، ایمان، عقلانیت، اراده قوی، وجدان اخلاقی و روحیه خدمت بودند.
عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه هدف اصلی تربیت باید شکوفا شدن همین ویژگیها باشد، تصریح کرد: تربیت یعنی کمک کنیم عشق، ایمان، عزت، عقلانیت، وجدان، اخلاق و اراده در وجود انسان بالفعل شود و این صفات در فطرت همه انسانها وجود دارد اما شکوفا شدن آنها نیازمند تربیت صحیح است.
وی ادامه داد: انسان زمانی به مقام حقیقی انسانیت میرسد که این موهبتهای الهی در او شکوفا شود و به ظهور برسدو این ویژگیها وجه تمایز انسان با سایر موجودات است.
اسدی یونسی با پیشنهاد اجرای یک طرح ملی پژوهشی گفت: باید الگوی تربیت سرداران و فرماندهان شهید به صورت دقیق مطالعه و استخراج شود. لازم است بدانیم آنان در چه خانوادههایی رشد یافتند، چه محیطهایی بر شکلگیری شخصیتشان اثر گذاشت و چه روشهای تربیتی سبب شد چنین خروجیهایی شکل بگیرد.
وی با بیان اینکه نخستین نیاز تربیت هدف است، گفت: والدین باید بدانند از تربیت فرزندشان چه میخواهند. اگر هدف مشخص نباشد، تربیت دچار سردرگمی خواهد شد.
عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند افزود: پس از تعیین هدف، باید به سراغ این پرسش برویم که چه میدانیم و بر اساس دانستههایمان چه میکنیم. بسیاری از والدین میدانند باید با فرزند خود درست رفتار کنند اما در عمل به دانستههای خود پایبند نیستند.
وی گفت: تربیت، کاری اتفاقی و رها شده نیست بلکه امری هدفمند، روشمند و نیازمند برنامه است. همانطور که برای رانندگی آموزش میبینیم، برای پدر و مادر شدن و نقش تربیتی داشتن نیز باید آموزش ببینیم.
وی با اشاره به نقش محیط در تربیت اظهار کرد: خانواده، مدرسه، مسجد، جبهه، بسیج و سپاه هر کدام میتوانند بستر رشد شخصیت انسان باشند. امام خمینی(ره) جبهه را دانشگاه میدانستند و واقعا هم جبهه دانشگاه انسانسازی بود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه یکی از مهمترین اصول تربیتی که در فضای جبهه و بسیج دیده میشد، اصل برابری و احترام متقابل بود، ادامه داد: در آن فضا خبری از تحقیر، بالا و پایین، رئیس و مرئوس به معنای تحقیرآمیز نبود و همه با اخلاص، برادری و احترام با هم رفتار میکردند.
وی بیان کرد: همین اصل در خانواده نیز باید اجرا شود و والدین نباید از موضع قدرت و برتری با فرزندان رفتار کنند، بلکه باید رابطهای انسانی، اخلاقی و محترمانه با آنان داشته باشند.
اسدی یونسی تاکید کرد: عزت نفس یکی از مهمترین پایههای سلامت روان و شخصیت انسان است و هر رفتاری که عزت نفس کودک را تخریب کند باید خط قرمز خانواده باشد.
وی اظهار کرد: توهین، تهدید، تحقیر، مقایسه کردن، سرزنش، کتک زدن و نگاه عاقل اندر سفیه به فرزند، همگی موجب تخریب عزت نفس میشود.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند افزود: عقده حقارت، سرطان روان است. انسانی که عزت نفس نداشته باشد، نمیتواند به شکوفایی واقعی برسد.
این استاد روانشناسی گفت: لوس کردن افراطی کودک و همچنین طرد کردن او، هر دو میتواند به شکلگیری احساس حقارت منجر شود.
وی با بیان اینکه نگاه والدین به فرزند اهمیت فوقالعادهای دارد، اظهار کرد: چشم، پنجره قلب است. وقتی کودک احساس کند از چشم والدین افتاده، از قلب آنان نیز دور میشود.
اسدی یونسی افزود: والدین باید فرزندان خود را بپذیرند، احساسات آنان را درک کنند و با حضور قلب با آنان ارتباط برقرار کنند.
وی تاکید کرد: پایه تربیت سالم، ارتباط سالم است و مهمترین اصل در ارتباط سالم نیز پذیرش و احترام است.
عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند گفت: کودک از لحظه تولد نیازمند عشق، امنیت و محبت است. اگر این نیازها نادیده گرفته شود، اضطراب بنیادی در شخصیت او شکل میگیرد.
وی افزود: بسیاری از مشکلات روانی بزرگسالی ریشه در همان سالهای اولیه زندگی و نوع رفتار والدین دارد.
اسدی یونسی با اشاره به مفهوم دلبستگی در روانشناسی گفت: وقتی کودک احساس امنیت و عشق نکند، نسبت به دنیا احساس ناامنی پیدا میکند و این ناامنی میتواند پایه بسیاری از آسیبهای روانی آینده باشد.
وی تصریح کرد: تربیت بدون یادگیری مهارتهای ارتباطی ممکن نیست. والدین باید شیوه صحیح گفتوگو، درک احساسات و ارتباط موثر را آموزش ببینند.
این استاد دانشگاه با بیان نمونهای از تعامل با فرزند خود گفت: گاهی تنها با درک احساس کودک و بازتاب دادن احساس او میتوان بسیاری از مشکلات را حل کرد، بدون آنکه نیاز به نصیحت، سرزنش یا دستور دادن باشد.
وی افزود: وقتی احساسات کودک پذیرفته شود، خشم او کاهش پیدا میکند، رابطهاش با والدین بهتر میشود و قدرت حل مسئله در او رشد میکند.
اسدی یونسی در ادامه سخنان خود به نقش باورهای دینی در سلامت روان اشاره کرد و گفت: روانشناسی دین ثابت کرده افرادی که ایمان و باور دینی واقعی دارند، از سلامت روانی و حتی جسمی بیشتری برخوردارند.
وی اظهار کرد: تحقیقات متعدد نشان داده افراد دارای ایمان حقیقی، آرامش، نشاط و سلامت بیشتری دارند و حتی تغییرات مثبتی در عملکرد مغزی و هورمونی آنان مشاهده میشود.
وی افزود: البته دینداری ظاهری و ابزاری، نه تنها سودمند نیست بلکه میتواند آسیبزا نیز باشد.
این استاد دانشگاه گفت: امروز در برخی بخشهای جامعه، باورهای دینی و نقش دین در زندگی کمرنگ شده و این موضوع آثار منفی متعددی بر خانواده و تربیت برجای گذاشته است.
اسدی یونسی با انتقاد از غرق شدن خانوادهها در مسائل مادی گفت: بسیاری از والدین به دلیل درگیری افراطی با مسائل اقتصادی و دنیاگرایی، از فرزندان خود غافل شدهاند.
وی اظهار کرد: اگر والدین زمان بیشتری برای فرزندشان بگذارند، حتی اگر درآمد کمتری داشته باشند، ارزشمندتر از آن است که تمام وقت خود را صرف دنیا کنند اما از تربیت فرزند غافل بمانند.
وی با استناد به آیات قرآن و سخنان بزرگان فلسفه بیان کرد: مال و ثروت اگر به قیمت غفلت از تربیت فرزند باشد، نه تنها سودمند نیست بلکه میتواند آسیبزا باشد.
این استاد روانشناسی تربیتی با اشاره به خطرات فضای مجازی گفت: اگر خانوادهها فضای طبیعی، ارتباط عاطفی و حضور موثر در کنار فرزندان را فراهم نکنند، کودکان و نوجوانان به فضای مجازی پناه میبرند.
وی افزود: امروز نقش خانواده در شرایط گسترش شبکههای اجتماعی و فضای مجازی بسیار سنگینتر شده است.
اسدی یونسی تاکید کرد: شهدا و فرماندهان بزرگ دفاع مقدس تنها قهرمانان نظامی نیستند بلکه الگوهای بزرگ تربیتی و انسانی هستند.
وی در ادامه گفت: باید زندگی، سبک تربیت، خانواده، محیط رشد و منش اخلاقی آنان به صورت کتاب، فیلم، مستند و انیمیشن برای نسل جوان تبیین شود.
عضو هیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه بیرجند افزود: اگر بتوانیم مختصات تربیتی این شخصیتها را استخراج و به جامعه منتقل کنیم، میتوانیم الگوی موفقی برای تربیت نسل آینده ارائه دهیم.
نوشته و خبرنگار : دکتر ا . زارعی دبیر سرویس پزشکی و سلامت و ا حسن پور
