سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی از آخرین جزئیات این پرونده ثبت جهانی «آسبادها» گفت. وی با اشاره به نشست راهبردی سال 1404 که با حضور محمدحسن طالبیان، مسئول پرونده ثبت جهانی آسبادهای ایران و نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس برگزار شد، اظهار داشت: در این نشست مقرر شد میراث فرهنگی عملیات تخصصی مرمت را بر عهده بگیرد و در مقابل، شهرداریهای نهبندان و طبس مسینا و همچنین دهیاریها، موظف به آزادسازی معابر و حریم پیرامونی این بناها شدند.
وی با بیان اینکه سال گذشته 2 میلیارد تومان اعتبار برای بهسازی این آثار تخصیص یافت، افزود: با پیگیریهای نماینده مردم در مجلس، کار مرمت در شهرستانهای نهبندان و درمیان آغاز شده و از محل اعتبارات سال 1405 نیز تداوم خواهد یافت.
برآبادی با تأکید بر حساسیت بالای کارشناسان بینالمللی، هشداری جدی را مطرح کرد: در حال حاضر جهانی شدن 6 آسباد استان تأیید شده است، اما این تأیید “مشروط” به رفع نواقص و آزادسازی حرائم است. اگر شهرداریها و شوراها در بازگشایی مسیرها و رفع ناهنجاریهای بصری در محدوده شهرها و روستاها کوتاهی کنند، احتمال حذف برخی از این آسبادها از پرونده جهانی یونسکو وجود دارد.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی به دستاورد سفر قائممقام وزیر میراث فرهنگی به استان نیز اشاره کرد و گفت: در بازدید علی دارابی از این سازههای بیبدیل، قول مساعد داده شد که “مرکز جهانی آسبادها” به میزبانی خراسان جنوبی مستقر شود. این اتفاق میتواند جایگاه استان را به عنوان قطب علمی و گردشگری این فناوری 2 هزار ساله در سطح بینالمللی تثبیت کند.
ساعت زمان را که به عقب برگردانیم، به دوران پیش از میلاد مسیح میرسیم. مورخان احداث این سازههای خاص را به آن دوران نسبت میدهند. در منطقهای که بادهای 120 روزه سیستان، تازیانه بر چهره زمین میزند، اجداد ما بهجای ترس از قهر طبیعت، با آن دست دوستی دادند.
آسبادها برخلاف آسیابهای آبی که محتاج قطرههای لرزان آب در دل خشکسالی بودند، از قدرت لایزال باد بهره میبردند. سازهای دوطبقه که در طبقه فوقانی، چرخ و پرههای بزرگ (غالباً با 32 تا 48 بال) قرار داشت و در طبقه پایین، سنگ آسیایی که با هوهوی باد، برکت را از دل گندم بیرون میکشید. «ییت» افسر انگلیسی در سال 1894، زمانی که وارد شهر «نه» (نهبندان) شد، از فعالیت 50 آسباد فعال خبر داده بود.
ثبت جهانی آسبادها، فراتر از یک عنوان تشریفاتی، به معنای باز شدن درهای جدیدی به روی صنعت گردشگری و اقتصاد پایدار شرق کشور است. در روزگاری که جهانِ مدرن با بحران انرژی دستوپنجه نرم میکند، آسبادهای خراسان جنوبی سندی زنده از نبوغ ایرانیانی است که هزاران سال پیش، نسخه توسعه سبز را پیچیدهاند. حالا چشمها به مقر یونسکو دوخته شده تا «باد» بار دیگر نام ایران و خراسان جنوبی را در تقویم تاریخ جهانی طنینانداز کند.
نوشته و خبر نگار : احمد کاشانی دبیر سرویس گردشگری و میراث و ا.حسن پور
