استاندار خراسان جنوبی با اشاره به تداوم خشکسالی در استان و سهم بالای بخش کشاورزی در مصرف منابع آبی گفت: حمایت از کشاورزان با مدیریت مصرف آب، توسعه کشتهای کمآببر، گسترش آبیاری نوین، تقویت صنایع تبدیلی، ساماندهی تسهیلات بخش کشاورزی و استفاده هدفمند از پساب پیگیری میشود.
سید محمدرضا هاشمی در شورای کشاورزی خراسان جنوبی افزود: این استان بیش از ۱۷ سال با خشکسالی مواجه است، گرچه امسال وضعیت بارندگی تا حدودی بهتر بود، اما این بارشها بیشتر سطحی و برای مراتع و طبیعت مفید بوده و نمیتوان گفت سفرههای زیرزمینی به طور کامل تقویت شدهاند.
وی ادامه داد: تقویت آبخوانها نیازمند زمان، بارشهای مناسب بهویژه برف و نیز اجرای طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری است، بنابراین در مجموع همه ما مکلف هستیم از منابع موجود بهدرستی استفاده کنیم و در عین حال مراقب معیشت کشاورزان باشیم.
استاندار خراسان جنوبی گفت: اکنون بیش از ۸۵ درصد آب موجود استان در بخش کشاورزی مصرف میشود و سهم صنعت و آب آشامیدنی بسیار کمتر است، هرچند تامین آب آشامیدنی وظیفه قطعی دولت است و حتی اگر در نقطهای کمبود وجود داشته باشد باید با هر شیوهای که ممکن است از جمله آبرسانی با تانکر آب مورد نیاز تامین شود.
وی بیان کرد: تاکید من همواره این بوده که تا حد امکان و حتی فراتر از دستورالعملها، باید مراقب حال کشاورزان اصیل بود، زیرا این قشر هم در چرخه اقتصادی نقش اساسی دارد و هم مردمی کمتوقع، قدردان و پای کار نظام هستند.
هاشمی با اشاره به جمعیت بالای فعالان این بخش در خراسان جنوبی افزود: حدود ۹۹ هزار خانوار در حوزه کشاورزی استان درگیر هستند و با این شرایط، حتما باید به گونهای برنامهریزی کنیم که در اوج نیاز آبی، به ویژه در باغات و مزارع غلات آسیبی به اقتصاد کشاورزان وارد نشود.
وی تصریح کرد: قطع جریان آب در اوج نیاز آبی باغات و وعده جبران آن در فصل زمستان که نیاز به آبیاری وجود ندارد، منطقی نیست؛ همچنین هرگونه اخلال در تأمین آب و برق در مراحل حساس دانهبندی غلات یا فصول کشت بهاره و پاییزه، خسارتزا و غیرقابل توجیه است.
استاندار خراسان جنوبی در ادامه اظهار کرد: از مرکز تحقیقات کشاورزی انتظار میرود با جدیت بیشتری به سمت معرفی و ترویج محصولات کمآببر حرکت کند و هر مقدار که بتوانیم مردم را به این سمت سوق دهیم، در حفظ منابع آبی و پایداری کشاورزی موفقتر خواهیم بود.
وی افزود: در حوزه آبیاری نوین نیز اگرچه اقدامات خوبی انجام شده و استان در این زمینه موفق بوده است، اما باید مدیریت و پیگیری این بخش با جدیت ادامه یابد و همچنین توسعه گلخانهها یکی از اصول بسیار مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
هاشمی به موضوع تسهیلات اشاره کرد و گفت: در حوزه تسهیلات آمادگی داریم موضوع را بهصورت کارشناسی آسیبشناسی کنیم، زیرا قرار نیست منابعی که مختص کشاورزی است به سمت فعالیتهای غیرکشاورزی برود.
وی ادامه داد: همانگونه که تسهیلات صنعت را به کشاورزی نمیدهیم، تسهیلاتی هم که باید به بخش کشاورزی اختصاص یابد نباید در مسیرهای دیگر هزینه شود، از این رو باید سازوکار مشخصی تعریف شود تا مرجع معرفی متقاضیان کشاورزی روشن باشد.
استاندار خراسان جنوبی گفت: پیشنهاد ما این است که تا زمانی که جهاد کشاورزی تایید نهایی را انجام نداده، هیچ بانکی حق پرداخت تسهیلات کشاورزی را نداشته باشد تا اگر روزی انحرافی در این زمینه رخ داد، مرجع پاسخگویی نیز مشخص باشد.
وی افزود: نباید اینگونه باشد که فردی با تاییدهای غیرتخصصی، تسهیلات کشاورزی بگیرد اما آن را صرف خرید زمین یا ورود به فعالیتهای غیرمرتبط کند؛ این موضوع نیازمند تصمیمگیری در شورای هماهنگی بانکها و تدوین یک چارچوب دقیق است.
هاشمی همچنین به ظرفیتهای پژوهشی و اجرایی جهاد دانشگاهی اشاره کرد و گفت: جهاد دانشگاهی در حوزههای تحقیقاتی و پژوهشی ظرفیتهای خوبی دارد و باید طرحهای مشخص و کاربردی برای بخش کشاورزی استان ارائه کند.
وی ادامه داد: دستگاهها نباید اعتبارات مستمر خود را به جای اجرای ماموریتهای اصلی، در بخشهای غیرهدف هزینه کنند، بلکه این منابع باید در مسیر حل مسائل واقعی و ارائه ایدههای کاربردی به کار گرفته شود.
هاشمی در ادامه با تاکید بر ضرورت سرمایهگذاری در بخش فرآوری محصولات کشاورزی افزود: در زمینه زعفران، عناب و زرشک که از محصولات راهبردی استان هستند، نباید خامفروشی ادامه پیدا کند.
استاندار خراسان جنوبی گفت: چرا باید محصولی مانند زعفران استان در مراکز دیگر فرآوری شود در حالی که این کار میتواند به دست جوانان و فعالان همین استان انجام شود؛ باید زیرساخت و حمایت لازم برای فرآوری در داخل استان فراهم شود.
وی افزود: در حوزه فرآوری محصولات کشاورزی، استان برای حمایت از سرمایهگذاری آمادگی دارد و میتوان با همراهی بانکها و اعطای تسهیلات، از راهاندازی واحدهای فرآوری پشتیبانی کرد.
هاشمی اظهار کرد: چرا باید محصولات به صورت فلهای فروخته شود یا در انبار بماند و بخشی از آن از بین برود، در حالی که با فرآوری میتوان ارزش افزوده ایجاد کرد و درآمد کشاورز را افزایش داد.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی وی تاکید کرد: راه درمان مشکلات، برداشت بیرویه از منابع آب یا آبیاری غرقابی نیست، بلکه باید از همین میزان آبی که در اختیار داریم، استفاده درست و شایسته انجام شود.
استاندار خراسان جنوبی با اشاره به نقش سه مجموعه مرکز تحقیقات، آب منطقهای و جهاد کشاورزی گفت: این مجموعهها باید در کنار هم بنشینند و برای هر منطقه، متناسب با میزان آب موجود، برنامه مشخص ارائه دهند که چه محصولی، با چه سطحی و با چه شیوهای کشت شود.
وی ادامه داد: شیوههای سنتی مربوط به زمانی بود که رودخانهها جاری بود و امکان استفاده مداوم از آب وجود داشت، اما امروز شرایط تغییر کرده و باید تصمیمها بر پایه واقعیات موجود اتخاذ شود.
هاشمی با تاکید بر استمرار نشستهای تخصصی در این حوزه افزود: این جلسات بسیار مهم است و حتی اگر لازم باشد به صورت هفتگی برگزار شود، آمادگی داریم ایدهها و طرحهای اجرایی را بررسی و حمایت کنیم.
وی گفت: اگر قرار است کشاورزی در استان خراسان جنوبی ماندگار باشد، چارهای جز حرکت به سمت بهرهوری بیشتر و مصرف صحیحتر آب نداریم، زیرا در صورت تداوم برداشتهای بیرویه، علاوه بر کاهش منابع آب، با فرونشست زمین نیز مواجه خواهیم شد.
استاندار خراسان جنوبی افزود: باید مراقب نسل آینده هم باشیم و هر اقدامی به اندازه و با منطق انجام شود، زیرا منابع آب محدود است و تصمیمهای امروز، آثار بلندمدت بر زندگی مردم خواهد داشت.
وی در ادامه به موضوع انرژی خورشیدی نیز اشاره کرد و گفت: این موضوع در مقطعی با کندی روبهرو شد، اما با جدیت پیگیری خواهد شد و مدیران مربوطه نیز باید با حضور در شهرستانها، گفتوگو با مردم و شنیدن دغدغههای آنان، زمینه اقناعسازی و همراهی بیشتر را فراهم کنند.
هاشمی اظهار کرد: مردم اگر بدانند وضعیت آب استان مناسب نیست، مطالبه نامعقول نخواهند داشت، اما لازمه این موضوع، گفتوگو، تبیین و حضور میدانی مدیران در مناطق مختلف است.
استاندار خراسان جنوبی افزود: افرادی که از عنوان کشاورزی استفاده میکنند اما تسهیلات را در مسیر اصلی به کار نمیگیرند، نباید با کشاورزان واقعی یکی دانست.
وی درباره محصولات مزیتدار استان نیز گفت: عناب، زرشک و زعفران سه محصول استراتژیک خراسان جنوبی است؛ در تولید عناب، این استان جایگاه ویژهای در کشور دارد، در زرشک حدود ۹۸ درصد تولید دنیا متعلق به اینجاست و در زعفران نیز از نظر کیفیت در بهترین سطح و از نظر تولید در رتبههای بالای کشور قرار داریم.
هاشمی با اشاره به قطعی برق در بخش کشاورزی اظهار کرد: از مدیران شرکت برق خواسته شده نهایت همکاری را با کشاورزان داشته باشند و تا حد امکان کمترین قطعی برق در این بخش اعمال شود.
وی افزود: اگر قرار است قطعی برق انجام شود، باید جدول زمانبندی آن از قبل مشخص و به کشاورزان اعلام شود تا بتوانند برنامهریزی کنند و متحمل خسارت نشوند.
استاندار خراسان جنوبی عنوان کرد: گزارشهایی رسیده که در برخی نقاط، برق در یک روز بیش از یکبار قطع میشود؛ یکبار در زمان مربوط به چاه و یکبار نیز به دلیل قطعی برق روستا، که این موضوع باید مدیریت شود.
وی اضافه کرد: قطع برق راهحل اصلی نیست و باید مدیریت مصرف بهگونهای باشد که فشار کمتری به بخش کشاورزی وارد شود.
هاشمی به موضوع پساب نیز اشاره کرد و گفت: اکنون بخشی از پساب در حال رها شدن به سمت کویر است، در حالی که این ظرفیت میتواند به عنوان یک فرصت مهم مورد استفاده قرار گیرد.
وی بیان کرد: باید با همکاری دستگاههای مرتبط، تکلیف پساب مشخص و این منابع به سمت صنایع و معادن هدایت شود تا به جای استفاده از آب چاهها، از پساب بهره بگیرند.
استاندار خراسان جنوبی تصریح کرد: اگر پساب به سمت معادن هدایت شود، نیاز به برداشت آب از چاهها کاهش مییابد و در نتیجه فشار کمتری بر سفرههای زیرزمینی وارد خواهد شد؛ این یک اتفاق مهم و ضروری برای آینده استان است.
وی گفت: هر چاه که با جایگزینی پساب از مدار مصرف خارج شود، به معنای کاهش برداشت از منابع زیرزمینی و کمک به پایداری بیشتر منابع آب استان خواهد بود.
نوشته و خبر نگار : دکتر حامد عارفی نیا و ا.حسن پور
