#در_خانه_میمانیم
#شکست_کرونا_مردم_همدلی
#کرونا_را_شکست_میدهیم
#رعایت_بهداشت_فردی
“چراغ برات” یکی از سنت های بسیار قدیمی است که هر ساله در آستانه نیمه شعبان در اغلب شهرهای استان خراسان بزرگ برگزار می شود. در اجرای این سنت که برای زنده نگهداشتن یاد درگذشتگان و اهل قبور برگزار میشودمردم با حضور بر سر مزار مرحومین و فوت شدگان و خواندن فاتحه و پخش خیرات، برای آنان طلب آمرزش می کنند.
نیمة شعبان در فرهنگنامهها و متون کهن، “شب برات “نامیده شده و این بدان خاطر است که بنا به روایات، خداوند در این شب “برات آزادی” از دوزخ را به بندگان خود میبخشد و این “شب برات” در ادب فارسی و متون کهن ـ نظم و نثر ـ بازتابهایی داشته که به چند مورد آن اشاره میرود: ابوریحان بیرونی در کتاب “التّفهیم” دراینباره چنین آورده: شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار است و او را “شب برات”خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن است که هرکه اندرو عبادت کند و نیکی به جای آورد، بیزاری یابد از دوزخ. رامپوری نیز در “غیاث الّلغات” شب نیمه شعبان را “شب برات”دانسته و مینویسد: “شب برات، شبِ پانزدهم شعبان است که در آن شب، ملائکه به حکم الهی، حساب عمر و تقسیم رزق میکنند”
همچنین برات در لغت به معنی حاجت روایی، اعمال نیک و خیرات، برائت و نیز وارهیدگی و سلامت از گناه و عیب است. دامنه رسم “چراغ برات” به درازای تاریخ است به گونه ای که به ماه شعبان در بعضی شهرستان ها ماه “برات” نیز گفته می شود.
با توجه به اینکه ولادت حضرت مهدی (عج) نیمه شعبان است به همین دلیل در برخی شهرهای خراسان سه روز و در برخی دیگر از شهرها، یک روز قبل از خجسته سالروز ولادت مهدی فاطمه(عج)، مردم در قالب یک حرکت خودجوش و نمادین با رفتن بر سر قبور درگذشتگان، ضمن قرائت فاتحه و ادعیه، به توزیع خیرات در بین فقرا و نیازمندان می پردازند
در اين سه روز مردم بر سرخاكها (سر قبرها) رفته و معمولاً هر كسي مقداري شيريني، خرما و نقل و شكلات و ميوه بر روي قبر خويش خود گذاشته و آنرا براي آمرزش و فاتحه طلبيدن خيرات مي كند. در قديم شايد هم اكنون در بعضي از جاها روغن جوشي (ناني كه در روغن سرخ شده پخته باشند و روي آن مقداري خاكه قند بپاشند) و سبزنا و شمع مي گذاشتند. كه اينها خود حكايتي اسطوره ايي دارد. اين تشكيلات بر روي قبر تازه گذشته گسترده تر است بدين ترتيب كه قاليچه ايي روي قبر پهن كرده و بر روي آن انواع شيريني و ميوه و عكس متوفي و قرآن گذاشته و معمولاً قاري ايي مشغول تلاوت قرآن نيز مي باشد.
چراغ برات ريشه در ايران باستان نیز دارد و مخصوص زردتشيان مي باشد و با ورود اسلام به ايران صبغه اسلامي پيدا كرد. بنابراين آنرا مي توان ايراني اسلامي خواند. بنا به تحقيقاتي كه مهدي سيدي فرخد در اين زمينه آنجام داده و كتابي بنام” چراغ برات يا فرودگان باستان” پرداخته است در آن به ريشه يابي چراغ برات پرداخته و در آن نوشته كه اعتقاد براين بوده است كه در اين سه شب ارواح درگذشتگان به زمين مي آيند و از خانه و بازماندگان خود خبر مي گيرند و منتظر خيرات از بازماندگان خود مي باشند و در اين سه شب آنها آزاد از عذاب هستند و به همين مناسبت هم برات ناميده شده است و شب سوم كه برات زندگان است برات يك سال زندگي خود را دريافت مي كنند. ملاحظه مي شود كه اين تفكر شبيه ليله القدري است كه درانديشه اسلامي است.
سيدي حوزه اين رسم را خراسان و آسياي مركزي شناسايي كرده است، هر چند كه در ايامي از سال همين رسم در ديگر نقاط ايران انجام مي شود.همچنين در اين كتابچه گزارشي از استاد خراساني و دكتر محمد جعفر ياحقي آورده اند كه در ژاپن نيز مراسمي شبيه چراغ برات ايران بنام “اورابون” رواج دارد.
تنها چیزی که در این چند سال در ایام چراغ برات به چشم می آید این است که امیدواریم مردم موارد بهداشتی یعنی جمع کردن ظروف پلاستیکی را مد نظر بگیرند تا بعد از پایان یافتن این سه روز شاهد شهری تمیز و پاکیزه باشیم.
