مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی گفت: عملیات مرمت و بازسازی پناهگاه و دژ زیرزمینی «نیگ» در شهرستان قاینات که از سالهای گذشته آغاز شده، با تامین اعتبارات استانی و ملی در سال ۱۴۰۵ ادامه مییابد و هدف نهایی، آمادهسازی این مجموعه تاریخی برای بازدید گردشگران است.
سید احمد برآبادی ر اظهار کرد: سال گذشته به همراه نماینده مردم قاینات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی، از این مجموعه بازدید کردیم و استقبال بسیار خوبی از ظرفیت این مکان تاریخی داشتند و برای همکاری در اجرای پروژه و تامین بخشی از اعتبارات قول مساعد دادند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی ادامه داد: بازدید انجام شده بازتاب خبری گستردهای داشت و چند روز بعد نیز به همراه استاندار خراسان جنوبی از این مجموعه بازدید شد.
وی تصریح کرد: استاندار خراسان جنوبی در همان بازدید، قول اختصاص یک میلیارد تومان اعتبار برای اجرای پروژه را داد که این اعتبار بلافاصله از طریق بنیاد مسکن در روند ساماندهی محیط پیرامونی مجموعه هزینه شد.
برآبادی بیان کرد: عملیات سنگفرش فضای بیرونی مجموعه آغاز شده و تاکنون حدود نیمی از محوطه سنگفرش شده است و ادامه این عملیات نیز در ماههای آینده انجام خواهد شد.
وی عنوان کرد: همچنین در پی سفر نماینده مجلس به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، یک میلیارد تومان اعتبار دیگر نیز از سوی وزارتخانه برای ادامه مرمت این مجموعه اختصاص خواهد یافت تا روند احیا و ساماندهی مجموعه تداوم پیدا کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی یادآر شد: امیدواریم با تامین اعتبارات و ادامه مرمت، در سالهای آینده این مجموعه برای بازدید گردشگران آماده شود.
وی با اشاره به موقعیت این اثر تاریخی گفت: پناهگاه زیرزمینی «نیگ» در روستای نیگ از توابع بخش آرینشهر شهرستان قاینات قرار دارد و یکی از مجموعههای ارزشمند تاریخی استان محسوب میشود.
برآبادی ادامه داد: تاکنون چند گزارش و بررسی کارشناسی درباره این مجموعه انجام شده و حتی شخصا در سال ۱۳۹۵ و در زمان آغاز شناسایی و کاوشهای اولیه از این محل بازدید داشتم.
وی اظهار کرد: این مجموعه زیرزمینی ظرفیت تاریخی بسیار جذابی دارد و هنوز بخشهای زیادی از آن بازگشایی نشده است زیرا به دلیل وجود برخی محدودیتها و ملاحظات، کاوشها به صورت کامل انجام نشده و فضاهای متعددی همچنان ناشناخته باقی ماندهاند.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی افزود: این پناهگاه زیرزمینی از لحاظ ساختار، مشابه شهر زیرزمینی نوشآباد کاشان است و هفته گذشته نیز بازدیدی از آن مجموعه به همراه برخی مسئولان انجام شد.
وی تصریح کرد: مجموعه نوشآباد از اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ در حال فعالیت و بهرهبرداری گردشگری است اما پناهگاه زیرزمینی نیگ در برخی بخشها حتی از نظر وسعت و طول مسیرها بزرگتر از نمونه مشابه نوشآباد ارزیابی میشود.
برآبادی تاکید کرد: ارتفاع برخی مسیرهای این مجموعه نیز مشابه نمونههای شاخص کشور است و با ادامه کاوشها و مرمت، میتوان ظرفیتهای بیشتری از آن را شناسایی و معرفی کرد.
وی گفت: این مجموعه در واقع پناهگاهی زیرزمینی بوده که مردم در گذشته از آن استفاده میکردند و در صورت تکمیل عملیات مرمت، میتواند به یکی از جاذبههای مهم تاریخی و گردشگری خراسان جنوبی تبدیل شود.
اوایل دهه ۸۰ بود که در جریان عملیات باستان شناسی، دژ زیرزمینی نیگ به عنوان طولانیترین دژ زیرزمینی کشور در روستایی به همین نام در ۴۵ کیلومتری شهر قاین و در بخش سده، شناسایی شد.
گویا این دژ قدیمی در روزگاران گذشته در دل تپهای مشرف بر روستا ایجاد شده، کاربرد مسکونی داشته و هنوز بقایای خانههای مسکونی آن در دل تپه و داخل زمین مشاهده میشود.
دژ زیرزمینی “نیگ” شامل بیش از ۴۰ فضای مختلف از جمله اتاقهای گوناگون، راهروها، هشتی، سالن و سایر است که سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
از دهه ۹۰ تاکنون خاکبرداری حدود ۲۵۰ متر طول و ۴۰ اتاق از این دژ زیرزمینی انجام و در سالهای گذشته نیز چند بار عملیات عمرانی اعم از بازپیرایی، تخلیه، تثبیت یافتهها، مطالعه، کابل کشی برق و روشنایی آن انجام شد.
اما در طول سالیان گذشته به دلیل تکمیل نبودن طرح استحکام بخشی و ساماندهی درب این اثر باستانی منحصر به فرد به روی گردشگران بسته مانده و مورد استقبال مسافران و گردشگران قرار نگرفته است.
نوشته و خبر نگار : احمد کاشانی دبیر سرویس گردشگری و میراث و ا.حسن پور
