معاون سازمان انرژی اتمی کشور گفت: خراسان جنوبی با توجه به ظرفیت تولید محصولات راهبردی و صادراتی، به‌عنوان دوازدهمین منطقه در برنامه توسعه صنعت پرتودهی کشور قرار گرفته و ایجاد مرکز پرتودهی در این استان پس از بررسی دقیق ظرفیت‌های تولید، صادرات و تجهیزات مورد نیاز، در دستور کار قرار خواهد گرفت.
حسین صادقی در نشست برنامه‌ریزی سایت پرتودهی شهرستان سربیشه در خراسان جنوبی اظهار کرد: صنعت پرتودهی کشور بر اساس سند آمایش سرزمینی در ۱۲ منطقه هدف‌گذاری شده که تاکنون هشت منطقه تجهیز و وارد مدار فعالیت شده‌اند و به‌زودی مرکز پرتودهی برنج در گیلان نیز به عنوان نهمین مرکز افتتاح می‌شود.
وی افزود: پس از گیلان، مراکز کرمانشاه و سبزوار در دستور کار قرار دارند و خراسان جنوبی می‌تواند دوازدهمین منطقه در برنامه توسعه صنعت پرتودهی کشور باشد.
معاون سازمان انرژی اتمی با اشاره به ویژگی محصولات کشاورزی خراسان جنوبی بیان کرد: محصولات این استان از جمله زرشک، زعفران و عناب، محصولات خاص و دارای ظرفیت صادراتی هستند و به همین دلیل نمی‌توان نیازهای این استان را صرفا بر اساس حجم تولید محصولات ارزیابی کرد.
وی ادامه داد: دستگاهی که برای پرتودهی حبوبات و غلات در کرمانشاه پیش‌بینی شده است، ممکن است پاسخگوی نیاز خراسان جنوبی نباشد و برای این استان باید تجهیزات متناسب با نوع محصولات طراحی و نصب شود که طبیعتا هزینه بیشتری خواهد داشت.
صادقی تاکید کرد: به همین دلیل باید تصمیم‌گیری درباره ایجاد مرکز پرتودهی خراسان جنوبی بر مبنای یک مطالعه اصولی و دقیق انجام شود تا مرکزی ایجاد نشود که در آینده به دلیل نبود ظرفیت کافی، بلااستفاده بماند یا نیاز به جابه‌جایی پیدا کند.
وی عنوان کرد: در صورت رسیدن به جمع‌بندی مطلوب، سازمان انرژی اتمی اقدامات لازم برای تجهیز مرکز پرتودهی خراسان جنوبی را در اسرع وقت انجام خواهد داد.
معاون سازمان انرژی اتمی با اشاره به سند آمایش سرزمینی صنعت پرتودهی یادآور شد: این سند با همکاری سازمان انرژی اتمی و وزارت جهاد کشاورزی و بر اساس میزان تولید محصولات کشاورزی و ظرفیت لجستیکی مناطق تدوین شده است.
وی افزود: در رتبه‌بندی اولیه این سند، خراسان جنوبی بر اساس حجم تولید محصولات در رتبه بیست‌وهشتم استان‌های کشور قرار داشت اما در یک سال و نیم گذشته رویکرد سازمان تغییر کرده و تاکید بر محصول‌محوری به جای حجم‌محوری قرار گرفته است.
صادقی ادامه داد: همه محصولات کشاورزی قابلیت ارزیابی صرفا بر اساس حجم تولید را ندارند؛ برای نمونه، گندم در استان‌های مختلف تولید می‌شود اما محصولاتی مانند زعفران، زرشک و عناب خراسان جنوبی ویژگی خاص و ظرفیت صادراتی دارند و باید این موضوع در برنامه‌ریزی صنعت پرتودهی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: هدف سازمان انرژی اتمی این است که اگر مرکزی در منطقه‌ای ایجاد شد از ظرفیت کافی برای فعالیت مستمر برخوردار باشد، زیرا سازمان امکان ایجاد مرکز پرتودهی در همه شهرستان‌های کشور را ندارد و هر منطقه نیز الزاما ظرفیت لازم برای احداث یک مرکز مستقل را ندارد.
معاون سازمان انرژی اتمی در ادامه پیشنهاد داد: برای بررسی ظرفیت صادراتی محصولات خراسان جنوبی، اتاق‌های بازرگانی استان‌های شمال‌غرب کشور از جمله اردبیل، آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی به استان دعوت شوند و ظرفیت ایجاد یک پایانه صادراتی در خراسان جنوبی مورد بررسی قرار گیرد.
وی بیان کرد: بخشی از صادرات محصولات کشور از جمله پسته، زرشک و زعفران از طریق بازرگانان استان‌های شمال‌غرب انجام می‌شود و می‌توان از این ظرفیت برای توسعه صادرات محصولات خراسان جنوبی استفاده کرد.
صادقی اضافه کرد: در صورت ایجاد پایانه صادراتی، می‌توان زمینه حضور بازرگانان و استقرار آنها در استان را فراهم کرد تا محصولات تولیدشده در خراسان جنوبی پس از فرآوری، پرتودهی و بسته‌بندی مناسب، از همین استان به بازارهای هدف صادر شوند.
وی تاکید کرد: اگر محصولی قرار است پرتودهی شود بسته‌بندی نیز باید در همین زنجیره مورد توجه قرار گیرد و محصول به صورت فله‌ای به استان‌های دیگر منتقل نشود، زیرا پرتودهی زمانی در فرآیند صادرات اثرگذار خواهد بود که محصول در بسته‌بندی مناسب و مطابق استانداردهای مورد نیاز بازار هدف عرضه شود.
معاون سازمان انرژی اتمی با اشاره به ظرفیت تولید زرشک در خراسان جنوبی تصریح کرد: سالانه حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار تن زرشک در این استان تولید می‌شود که حدود ۱۰ درصد آن صادر می‌شود و بخش عمده محصول در داخل کشور مصرف می‌شود.
وی عنوان کرد: حدود ۹۸ درصد زرشک جهان در خراسان جنوبی تولید می‌شود اما این محصول هنوز به شکل متناسب با ظرفیت واقعی خود در بازارهای جهانی معرفی نشده است.
صادقی ادامه داد: توسعه صادرات محصولاتی مانند زرشک نیازمند بسته‌بندی مناسب، تبلیغات هدفمند، معرفی محصول و رعایت استانداردهای بازارهای بین‌المللی است و صنعت پرتودهی نیز می‌تواند بخشی از الزامات بهداشتی و صادراتی این محصولات را تامین کند.
وی با اشاره به اهمیت رعایت استانداردهای بهداشتی در صادرات محصولات کشاورزی عنوان کرد: نباید شرایطی ایجاد شود که محصول ایرانی پس از رسیدن به کشور مقصد به دلیل آلودگی‌های میکروبی با مشکل مواجه شود و حتی فرآیند صادرات یک محصول تحت تاثیر قرار گیرد.
معاون سازمان انرژی اتمی افزود: با برنامه‌ریزی و استفاده از ظرفیت صنعت پرتودهی می‌توان بخشی از این مشکلات را برطرف کرد و زمینه افزایش ایمنی، ماندگاری و قابلیت صادرات محصولات کشاورزی را فراهم آورد.
وی با تشریح روند توسعه صنعت پرتودهی کشور اظهار کرد: این صنعت از سال ۱۳۶۴ با راه‌اندازی نخستین سامانه پرتودهی در تهران آغاز شد و در ابتدا برای کاهش بار میکروبی محصولات کشاورزی و استریل تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار گرفت.
صادقی افزود: سامانه پرتودهی یزد در سال ۱۳۷۵، سامانه آذربایجان شرقی در سال ۱۳۹۲ و مرکز قزوین در سال ۱۴۰۲ به این مجموعه اضافه شدند و هر یک متناسب با نیاز منطقه به تجهیزات تخصصی مجهز شده‌اند.
وی تصریح کرد: سامانه تهران عمدتا در حوزه کالاهای پزشکی، مرکز یزد در زمینه پلیمرهای مرتبط با صنعت هسته‌ای، مرکز آذربایجان شرقی در حوزه محصولات غذایی و مرکز قزوین علاوه بر کالاهای پزشکی در زمینه پرتودهی سیم و کابل مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی معاون سازمان انرژی اتمی عنوان کرد: پرتودهی سیم و کابل موجب افزایش عمر مفید، مقاومت حرارتی، مقاومت کششی و بهبود خواص مکانیکی آنها می‌شود و با استفاده از این فناوری می‌توان عمر کاری برخی کابل‌ها را از حدود پنج سال به ۲۵ سال افزایش داد.
معاون سازمان انرژی اتمی افزود: اکنون سیم و کابل مورد نیاز نیروگاه‌های خورشیدی در کشور با استفاده از این فناوری پرتودهی می‌شود و پیش از این بخش قابل توجهی از این محصولات وارداتی بود.
وی همچنین از برنامه استفاده از این فناوری در تولید سیم و کابل مورد نیاز خودروهای هیبریدی خبر داد و گفت: به‌زودی نخستین خودروهای هیبریدی تولیدشده در ایران‌خودرو که نیازمند سیم و کابل‌های استاندارد هستند، از این ظرفیت استفاده خواهند کرد.
صادقی تاکید کرد: سازمان انرژی اتمی برای توسعه ظرفیت‌های هسته‌ای و پرتودهی خراسان جنوبی آمادگی دارد و هر آنچه در توان و اختیار این سازمان باشد در اختیار استان قرار خواهد گرفت اما پیش از آن باید مطالعات لازم انجام شود تا تصمیم نهایی بر اساس ظرفیت واقعی تولید، صادرات، نوع محصولات و نیازهای استان اتخاذ شود.
نویسنده ،خبرنگار و سردبیر: ا .حسن پور
