شناخت اقامتگاه های بوم گردی،بوم گردی یا اکوتوریسم چیست؟

به قلم مهدیه سعیدی کارشناس ارشد گردشگری

بوم گردی یا اکوتوریسم چیست؟

بنابر آخرین تعریف ارائه شده توسط جامعه بین المللی اکوتوریسم (TIES : The International Ecotourism Society) در سال ۲۰۱۵  بوم گردی یا اکوتوریسم ” سفری است مسئولانه به جاذبه های طبیعی برای لذت بردن، ادراک و قدر طبیعت را دانستن ( و همراهی کردن با ویژگی های فرهنگی متعلق به گذشته و حال حاضر ) به طوری که حافظ زیست بوم بوده ، سبب پایداری کیفیت زندگی مردم منطقه شده،  شامل آموزش بوده و در آن گردشگر و در فعالیت های سودآور اجتماعی-اقتصادی مردم محلی مشارکت داشته باشد.” در بوم گردی کلمه ی آموزش بسیار مورد تاکید قرار داشته، هم شامل مسافران و هم شامل مردم محلی می شود.

 ارزش های بوم گردی و اکو توریسم

* اکو توریسم سبب دوستی فرهنگ ها و جوامع می شود

* اکوتوریسم به حفظ منابع و میراث طبیعی کمک می کند

* اکوتوریسم به پایداری و حفظ فرهنگ مردم منطقه کمک می کند

* اکوتوریسم به توسه پایدار کمک می کند

اقامتگاه بوم گردی چیست؟

اقامتگاه بوم گردی برای پذیرایی از بوم گردان ساخته می شوند. در این اقامتگاه ها سعی می شود تا کمترین آسیب به محیط وارد شود  و مهمان نیز تا حدودی با فرهنگ جامعه میزبان آشنا شود.

این اقامتگاه  ها بیشتر به واسطه افراد محلی اداره می شود تا در انتقال  ویژگی های اجتماعی و فرهنگی  موفق  تر عمل کنند تزیینات و ساختار  اقامتگاه های بوم گردی  نیز تداعی  کننده ویژگی های همان   منطقه  هستند و حتی  غذاهای سرو شده در ان نیز از میان خوراک های محلی انتخاب  می شود.  اقامتگاه های بوم گردی  صرفا  جایی  برای اقامت  نیستند و همین  موجب  تمایز انها از هتل ها و مهمانسراها   می شود. این اقامتگاه ها خود می توانند  به عنوان  جاذبه  گردشگران  را به سوی  خود بکشانند . کسانی که می خواهند ساعاتی را دور  از  محل زندگی شان بگذرانند و در فرهنگ جامعه  میزبان غرف شوند چیزهای جدید یادبگیرند  و انرژی  لازم برای ادامه فعالیت های شان را کسب کنند.

ویژگی های یک اقامتگاه بوم گردی

استفاده از مصالح ارگانیک، طراحی داخلی و خارجی بومی، مبلمان وتجهیزات سنتی و بومی، استفاده از انرژی های پاک، همسازی معماری اقامتگاه با اقلیم و محیط، مدیریت و بازیافت زباله و فاضلاب و ایجاد فضاهای مکمل مورد نیازگردشگران .ساختار مالکیت و مدیریت خانوادگی و مشارکت جامعه بومی این ساختار مشتمل بر مدیریت خانوادگی، سرمایه گذاری و مدیریت بومی، مشارکت و توانمندسازی جامعه محلی،اطلاع رسانی و راهنمایی گردشگران توسط اعضای اقامتگاه و آگاهی زیرساختهای گردشگری این زیرساختها شامل خدمات عمومی نظیرمسیردسترسی، جاده، برق، گاز و آب ،خدمات ارتباطی رادیویی، تلفن همراه، ثابت و اینترنت، خدمات امنیتی و انتظامی و خدمات و امکانات بهداشتی نظیرآب آشامیدنی، دستشویی و حمام و کیت کمکهای اولیه است.

انواع اقامتگاه‌ بوم گردی

– اقامتگاه‌های بوم گردی الگو

– مناطق محافظت شده بوم گردی

– اقامتگاه‌های طبیعی و کمپ‌ ها

– اقامتگاه‌های بوم گردی شهری و روستایی

– اقامتگاه‌های بوم گردی اجتماعی

اقامتگاه بوم گردی و تأثیر آن بر توسعة روستایی

از آنجا که توسعة روستايي براساس گردشگري روستايي و اقامتگاه هاي بومگردي در خط سير بهره گيري از دانش بومي و با تکيه بر سنن مردم محلي صورت ميپذيرد، اقامتگاه هاي بومگردي ضمن احترام به دانش بومي روستاييان )که نتيجة تجارب ارزندة آنان طي قرون متمادي است خدمات گردشگري را که تقريبا يك سويه در شهرها ايجاد ميشد، به دل روستاها ميبرد و به توسعة راستين آنها کمك ميکند از سويي نيز، ملزومات برنامه ريزي، توسعه و مديريت بومگردي عبارتاند از: مديريت منابع پايدار و حفاظت از مناطق طبيعي.

توسعة پايدار در امر بومگردي مستلزم آن است که منابع طبيعي، فرهنگي و ديگر منابع حفظ شوند تا بدون قرباني کردن نيازهاي آتي، منافع جامعة محلي را تأمين کنند

تأمين علايق و نيازهاي ساکنين محلي، رضايت گردشگران و حفظ ارزشهاي محيط طبيعي و فرهنگي، به توسعه پايدار گردشگري کمك کرد. اقامتگاه هاي بومگردي براي توسعه پايدار جامعه اهميت دارند، هرچند عملکرد مالي و تأثير اجتماعي و زيست محيطي اين اقامتگاه ها به اندازه تفاوت در ميان خودشان، متفاوت هستند. براساس دستورالعملهاي اقامتگاههاي بومگردي بين المللي، يك اقامتگاه بومگردي بايد معيارهاي زير را داشته باشد، که اصول کليدي اقامتگاه هاي بومگردي هستند حفظ محيط اطراف، هم طبيعي و هم فرهنگي؛- داشتن کمترين تأثير بر محيط طبيعي اطراف هنگام احداث؛-تناسب داشتن با بستر فيزيکي و فرهنگي منطقه از طريق توجه دقيق به شکل، چشمانداز و رنگ، و همچنين استفاده از معماري بومي؛- استفاده از روشهاي نوين و پايدار ابزارهاي تهيه آب و کاهش مصرف آب؛- داشتن مديريت دقيق براي دفع پسماند خشك و فاضالب؛- پاسخ به نياز به انرژي از طريق طراحي منفعل و ترکيب آنها با نسخه هاي مدرن آنها براي دوام بيشتر؛- تالش براي کار مشترک با اجتماع محلي؛- ارائه ي پيشنهاد برنامه هاي توضيحي براي آموزش هم به کارکنانشان و هم توريستها در مورد محيط طبيعي و فرهنگي اطراف؛- مشارکت با توسعهي محلي موجود از طريق برنامه هاي پژوهشی.

هدف اصلی از ایجاد و توسعة اقامتگاه های بوم گردی دارای هویت و ساختار بومی ، رسیدن به توسعه ی پایدار

روستایی با ساماندهی و ارائة خدمات به گردشگران و طبیعت گردان است. اقامتگاه های بوم گردی فقط جنبه اقامتی ندارند؛ در آنها فعالیت های مختلفی همچون ارائة غذا و نوشیدنی بومی، ساخت ، آموزش و فروش صنایع دستی محلی، اجرای نمایش و موسیقی سنتی، برگزاری رویدادهای بومی و تورها و فعالیت های بوم گردی انجام می شود .

پیشنهاداتی در خصوص بهبود کیفیت اقامتگاه های بوم گردی

• آموزش اصول و راهکارهاي حفاظت از محیط زیست روستا براي صاحبان اقامتگاه هاي بوم گردي
• افزایش سطح آگاهی اجتماعی و فرهنگی مردم در تشویق ایجاد اقامتگاه بومی در جهت ایجاد نگرش مثبت به طرحهای گردشگری پایدار و حفظ آداب و رسوم و فرهنگ منطقه
• ارائه آموزش هایی در خصوص آسیب پذیري محیط روستا به صاحبان اقامتگاه ها و حفاظت از آن
• بررسی اثرات اقامتگاه بر جامعه و محلی روستا و اقدام در راستاي کاهش پیامدهاي نامطلوب زیست محیطی
• سرمایه گذاری و توانمندسازی مدیران دستگاه های مرتبط با محیط زیست در جهت تعامل با روستاهای دارای اقامتگاه بوم گردی
• ترویج فرهنگ عدم استفاده از ظروف یکبار مصرف و تجزیه ناپذیر در راستاي حفاظت از طبیعت در بین کارکنان اقامتگا هها.
• ایجاد طرح جامع گردشگری برای توسعه ساخت اقامتگاه بومی و برنامه ریزی شهری در این خصوص به منظور فرصتی در ایجاد گردشگری پایدار