مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی از ثبت ۸۰۵ بنا و محوطه تاریخی استان در فهرست آثار ملی خبر داد و گفت: بیش از نیمی از این ابنیه نیازمند مرمت اضطراری هستند اما اعتبارات فعلی پاسخگوی حجم بالای نیازهای حفاظتی نیست.
سید احمد برآبادی روز شنبه در نشست خبری با رسانهها اظهار کرد: برآورد دقیق اعتبار مورد نیاز، مستلزم مطالعات آسیبشناسی و تهیه طرحهای مرمتی است که برای بسیاری از این بناها به دلیل محدودیتهای مالی هنوز انجام نشده است.
وی تصریح کرد: با روند تخصیص اعتبارات کنونی حتی بودجه ۵۰ سال آینده نیز ممکن است برای مرمت تمامی این ابنیه کافی نباشد بنابراین ادارهکل میراث فرهنگی راهبردهای چندگانهای را برای برونرفت از این وضعیت در دستور کار قرار داده است.
مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی، جلب مشارکت سرمایهگذاران را اولویت نخست این ادارهکل برشمرد و بیان کرد: تا پیش از سال ۱۴۰۳ تنها یک مورد واگذاری بنای تاریخی در استان داشتیم اما با پیگیریهای انجام شده از طریق صندوق احیا و بهرهبرداری از اماکن تاریخی، این روند شتاب گرفته و در سال ۱۴۰۴ یک مورد جدید واگذار شد و یک مورد دیگر نیز در مرحله نهایی واگذاری است.
وی از فراخوان واگذاری سه بنای دیگر خبر داد و افزود: با نهایی شدن این موارد، مجموع بناهای واگذار شده به بخش خصوصی به پنج مورد خواهد رسید از طرفی شناسایی و مطالعه بناهای جدید دارای قابلیت سرمایهگذاری برای واگذاری در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه دارد.
برآبادی ماده ۱۳ قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی – فرهنگی را یادآور شد و عنوان کرد: بخشی از بناهای تاریخی در اختیار ادارات و نهادهای دولتی قرار دارد و طبق قانون تمامی دستگاههای مالک موظفند با نظارت میراث فرهنگی و از محل اعتبارات خود نسبت به مرمت این آثار اقدام کنند.
وی در این خصوص به وضعیت ارگ بهارستان بیرجند اشاره کرد و گفت: مالکیت این بنای ارزشمند در اختیار شرکت آب منطقهای استان است که پس از سالها پیگیری و بر اساس تفاهمنامه و طرح مرمتی تهیه شده، کار مرمت این ارگ تاریخی توسط آب منطقهای از سال جاری آغاز خواهد شد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی یادآور شد: بخش عمدهای از اعتبارات استانی سال گذشته در قالب اوراق مرابحه بود که به دلیل ماهیت امانی پروژههای مرمتی، امکان استفاده کامل از این ظرفیت فراهم نشد و تخصیصهای نقدی بسیار ناچیز بود.
وی ابراز امیدواری کرد: در سال جاری با اختصاص اعتبارات نقدی بیشتر و همکاری دستگاههایی چون اداره اوقاف که مالکیت بخشی از ابنیه و آبانبارهای تاریخی را بر عهده دارند، روند حفاظت از بافتهای تاریخی و اماکن عامالمنفعه که قابلیت واگذاری به بخش خصوصی را ندارند، بهبود یابد.
برآبادی از پیگیری واگذاری کاروانسرای آصف بیرجند و خانه فرهنگ در سال جاری خبر داد و بر نقش رسانهها در ایجاد حساسیت و مطالبهگری برای حفظ میراث ماندگار این خطه تاکید کرد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی در ادامه به تنوع مالکان بناهای تاریخی در استان پرداخت و اظهار کرد: بخشی از میراث ارزشمند استان از جمله خانه مادر علم در اختیار بنیاد مستضعفان است که انتظار میرود بر اساس تکالیف قانونی، اقدامات حفاظتی و مرمتی لازم در این بنا صورت گیرد.
وی افزود: همچنین تعداد قابل توجهی از بناهای تاریخی استان در اختیار آموزش و پرورش است که به عنوان فضای آموزشی مورد استفاده قرار میگیرند از جمله این موارد میتوان به مدرسه طالقانی در شهر سربیشه اشاره کرد.
برآبادی با تاکید بر اینکه صیانت از میراث فرهنگی وظیفهای فرابخشی است، تصریح کرد: مطابق قانون هر نهاد یا دستگاهی که مالکیت یک بنای ثبت ملی شده را بر عهده دارد موظف است بودجهای را برای نگهداری و مرمت آن زیر نظر کارشناسان میراث فرهنگی اختصاص دهد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی در ادامه با محکومیت تهاجم اخیر به زیرساختهای فرهنگی کشور گفت: در جریان تجاوزات اخیر ۱۴۰ بنا و محوطه تاریخی ایران که هویت بینالمللی داشتند مورد هجمه قرار گرفتند که این اقدام مصداق بارز تلاش برای پاک کردن حافظه دانش و تمدن بشری است.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی وی با یادآوری روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی( ۲۹ فروردین) اظهار کرد: روز جهانی امسال تحت تاثیر حملات ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی و آمریکای جنایتکار به خاک میهنمان، حال و هوایی متفاوت دارد.
برآبادی با بیان ابعاد معنوی و انسانی این خسارات از جمله شهادت رهبر معظم انقلاب، فرماندهان جانبرکف و شهروندان بیگناه، افزود: متجاوزان علاوه بر جنایات انسانی، هویت تاریخی ملت ایران را نیز هدف قرار دادند به طوری که در جنگ رمضان حدود ۱۴۰ بنا و محوطه تاریخی در ۱۸ استان کشور مورد هجمه قرار گرفت.
وی تصریح کرد: در میان آثار آسیبدیده، نام چهار اثر ثبت جهانی شامل «کاخ گلستان»، «میدان نقشجهان اصفهان»، «قلعه فلکالافلاک» و یک اثر برجسته دیگر به چشم میخورد، این جنایت در حالی رخ داد که همگی دارای نشان بینالمللی سپر آبی (نشان مصونیت آثار تاریخی در جنگ) بودند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی با بیان اینکه قدمت بسیاری از این آثار ۱۰ برابر بیشتر از تاریخ کشورهای متخاصم است، تاکید کرد: تهاجم به این بناها و ۵۴ موزه کشور، اندوهی بزرگ برای جهانیان است چرا که میراث فرهنگی تنها حوزهای است که در آن امکان مقابلهبهمثل وجود ندارد و ما بر حفظ تمدن تاکید داریم.
وی عنوان کرد: پوستر روز جهانی بناهای امسال با شعار «تخریب آثار تاریخی، پاک کردن حافظه بشریت» طراحی شده است، در این پوستر، پرچم مقدس جمهوری اسلامی و نشان «سپر آبی» در کنار بناهای شاخص استان قرار گرفته تا پیام ضرورت صیانت از هویت ملی و تمدنی در برابر هرگونه تعرض را مخابره کند.
برآبادی در بخش دیگری از سخنان خود از اجرای طرحی تحولی در حوزه آموزش میراث فرهنگی خبر داد و گفت: بنا بر دستور وزیر میراث فرهنگی، روستای جهانی اصفهک طبس به مرکز آموزش مرمت بناهای تاریخی به شیوه «استاد-شاگردی» تبدیل میشود.
وی با ابراز نگرانی از فقدان انتقال دانش تجربی استادکاران پیشکسوت به نسل جوان، اظهار کرد: تجربه تلخ از دست دادن اساتیدی چون مرحوم استاد رسولی که تبحر بینظیری در اجرای طاقهای بزرگ داشتند ما را بر آن داشت تا پیش از آنکه دانش فنی استادکاران فعلی از بین برود بستری برای مستندسازی و انتقال این مهارتها به جوانان فراهم کنیم.
وی یادآور شد: در روزهای آتی مراسم تجلیل از استادکاران و مرمتگران برتر استان برگزار خواهد شد، همچنین با همکاری نهاد کتابخانههای عمومی از کتاب زندگینامه یکی از مشاهیر بزرگ استان رونمایی میشود تا گامی در زمینه معرفی الگوهای فرهنگی به نسل نوجوان و محقق برداشته شود.
نوشته و خبر نگار : احمد کاشانی دبیر سرویس گردشگری و میراث و ا.حسن پور
