«دیوانهام دیوانه، دیوانه حسینم…
او شمع من، پروانه، پروانه حسینم…»
این تنها یک نوحه نیست؛ روایت یک زیست جمعی است. روایتی که در بیدسک، از نسل به نسل منتقل شده و امروز به بخشی از هویت عاشورایی مردم تبدیل شده است.
رضا مظفرنیا، مداح و تعزیهخوان بیدسک، نامی است که این نغمه با او شناخته میشود. او بیش از 36 سال است که این نوحه را در ظهر عاشورا اجرا میکند؛ نوحهای که به گفته او، ریشه در مجالس قدیمی مشهد و مداحیهای کهن منطقه قهستان دارد.
او این نغمه را در سال 1367 از سفر خود به مشهد مقدس و از محافل عزاداری قدیمی فراگرفته و با خود به بیدسک آورده است؛ سفری که آغازگر ماندگاری یکی از شناختهشدهترین نوحههای عاشورایی این روستا شد.
امروز صدای او برای مردم بیدسک فقط یک اجرای مداحی نیست؛ بلکه یادآور سالهایی است که نسلهای مختلف در کنار هم، زیر یک پرچم و با یک صدا، عزای حسین(ع) را برپا کردهاند.
در بیدسک، این نوحه فقط شنیده نمیشود؛ زندگی میشود. کودک و بزرگ، زن و مرد، پیر و جوان آن را از حفظاند. بسیاری از عزاداران حتی پیش از آغاز مداحی، زمزمه آن را شروع میکنند.
برای مردم این روستا، نبود این نوحه در ظهر عاشورا، به معنای ناقص ماندن مراسم است. گویی پایان عزاداری، با همین نغمه رقم میخورد؛ نغمهای که اشک را جاری و دلها را آرام میکند.
در کنار این نوحه ماندگار، آیینهای سنتی دیگری نیز در بیدسک همچنان زندهاند. علمبندان، علمچرخانی و تعزیهخوانی از جمله مراسمهایی است که با همان سبک و سیاق قدیم برگزار میشود و هنوز هم با استقبال گسترده مردم همراه است.
در این آیینها، تعزیهخوانان نقشهای مختلف واقعه کربلا را بازآفرینی میکنند و صحنههایی از تاریخ عاشورا را پیش چشم مردم زنده میسازند. حضور گسترده مردم در این مراسمها نشان میدهد که سنتهای مذهبی در این روستا همچنان جایگاهی عمیق و ریشهدار دارند.
در صحنههای تعزیه، زمانی که روایت به لحظات جانسوز شهادت امام حسین(ع) میرسد، فضای روستا دگرگون میشود. صدای گریه و نوحه در هم میآمیزد و حال و هوایی خاص بر جمع حاکم میشود. این لحظات، اوج همذاتپنداری مردم با واقعه کربلاست؛ جایی که تاریخ، از قالب روایت خارج شده و در زندگی امروز مردم جاری میشود.
بر اساس روایتهای محلی، بسیاری از نواها و آیینهای عاشورایی بیدسک قدمتی بین 200 تا 300 سال دارند. این میراث معنوی، سینه به سینه و نسل به نسل منتقل شده و امروز نیز همچنان زنده و پویاست.
در این میان، نوحه «دیوانهام دیوانه حسینم» به یکی از شاخصترین نمادهای عزاداری این روستا تبدیل شده است؛ نمادی که نهتنها یک نغمه، بلکه حامل یک فرهنگ و باور عمیق دینی است.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی در دنیایی که بسیاری از سنتها به مرور کمرنگ میشوند، بیدسک همچنان ایستاده است. روستایی که در آن محرم تنها یک ماه نیست، بلکه یک جریان دائمی از عشق و ارادت است.
در اینجا، عاشورا فقط یک روز از تقویم نیست؛ یک هویت است، یک مسیر است و یک عهد همیشگی با حقیقت کربلا. نغمهای برای همیشه نوای «دیوانهام دیوانه حسینم» در بیدسک، فقط صدای یک مداح نیست؛ پژواکی است از تاریخ، از ایمان و از عشقی که در گذر زمان فرسوده نشده است.
این نغمه، هر سال در ظهر عاشورا دوباره متولد میشود؛ در دل مردمی که هنوز با تمام وجود باور دارند حسین(ع) فقط متعلق به گذشته نیست، بلکه حقیقتی زنده در زندگی امروز آنان است.
نوشته و خبر نگار : مهدیه حسن پور دبیر سرویس فرهنگی و هنری و ا.حسن پور
