مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی گفت: برای تامین بخشی از منابع مورد نیاز ثبت جهانی و مرمت آسبادهای استان، از ظرفیت «نشاندار کردن مالیات»، مسئولیت اجتماعی بنگاههای اقتصادی، معادن و مشارکت بخش خصوصی استفاده شود تا روند احیا و آمادهسازی این آثار شتاب بگیرد.
سید احمد برآبادی در نشست بررسی روند ثبت جهانی آسبادهای استان خراسان جنوبی افزود: ثبت جهانی آسبادهای ایران نزدیک به هفت سال است که در دستور کار قرار دارد و اکنون با توجه به محدودیت زمانی، همه دستگاههای اجرایی باید برای تکمیل این پرونده ملی همکاری کنند.
وی اظهار کرد: پرونده ثبت جهانی آسبادها به صورت مشترک میان استانهای خراسان جنوبی، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان تهیه میشود و بخشی از آسبادهای واقع در افغانستان نیز در قالب مطالعات این پرونده مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
به گزارش خبر و هنر خراسان جنوبی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی با اشاره به تقسیم وظایف میان سه استان بیان کرد: مطالعات باستانشناسی بر عهده سیستان و بلوچستان، مستندسازی، نقشهبرداری، فتوگرامتری و مطالعات آسبادهای افغانستان بر عهده خراسان رضوی و مطالعات مردمشناسی و اجتماعی پرونده بر عهده خراسان جنوبی قرار گرفته است.
وی با قدردانی از اقدامات انجام شده در سالهای گذشته توسط مدیران، فرمانداران، شهرداریها، بنیاد مسکن، ادارهکل راه و شهرسازی و سایر دستگاههای اجرایی تاکید کرد: هدف از طرح مسائل، نادیده گرفتن اقدامات گذشته نیست، بلکه باید مسیر باقیمانده برای دستیابی به ثبت جهانی با همافزایی همه دستگاهها طی شود.
برآبادی با بیان اینکه خراسان جنوبی بیشترین تعداد آسبادهای کشور را در اختیار دارد، عنوان کرد: آسبادها از مهمترین میراث صنعتی ایران هستند همانگونه که قنات هدیه ایران به جهان کشاورزی و گنبد از دستاوردهای معماری ایران است آسباد نیز میراث ایران در حوزه صنعت محسوب میشود و به همین دلیل در فهرست پیشنهادی ثبت جهانی قرار گرفته است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی یادآور شد: هرچند بسیاری از این بناها امروز ظاهری فرسوده دارند اما ارزش جهانی آنها به دلیل خاستگاه ایرانی این فناوری و نقش آن در گسترش آسیابهای بادی در جهان است.
وی با اشاره به اینکه ۱۰ آسباد شاخص استان به عنوان نامزد ثبت جهانی معرفی شدهاند، اظهار کرد: هشت آسباد در شهرستانهای نهبندان، درمیان و بیرجند در اولویت اقدامات اجرایی قرار دارند.
وی مهمترین نیاز کنونی را مرمت، بازسازی و راهاندازی آسبادها دانست و گفت: اکنون حتی یک آسباد فعال که چرخه کامل فعالیت آن شامل چرخش پرهها و آسیاب کردن گندم باشد در خراسان جنوبی وجود ندارد در حالی که در نشتیفان خراسان رضوی بخشی از این ظرفیت احیا شده است.
وی افزود: در سالهای گذشته اعتبارات ملی اختصاص یافته به آسبادهای خراسان جنوبی محدود بوده به طوری که در برخی سالها هیچ اعتبار ملی یا استانی ویژهای برای این آثار اختصاص نیافته است اما سال گذشته ۲ میلیارد تومان و امسال نیز سه میلیارد تومان اعتبار ملی جذب و برای سال جاری نیز ۱۵ میلیارد تومان اعتبار ملی درخواست شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی برآورد اعتبار مورد نیاز برای مرمت و راهاندازی آسبادهای منتخب را حدود ۱۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: اجرای مطالعات مردمشناسی آسبادهای شرق ایران نیز به حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان اعتبار نیاز دارد.
وی با تاکید بر استفاده از روشهای نوین تامین مالی اظهار کرد: علاوه بر اعتبارات ملی و استانی، از ظرفیت «نشاندار کردن مالیات»، مسئولیت اجتماعی شرکتها، معادن و صنایع بزرگ استان و مشارکت سرمایهگذاران برای تامین منابع مالی این پروژه استفاده خواهیم کرد.
برآبادی افزود: تاکنون مذاکرات اولیه با برخی مودیان مالیاتی و همچنین صنایع و تشکلهای اقتصادی استان انجام شده و امیدواریم با تسهیل روندهای اداری، این ظرفیت به کمک مرمت آسبادها بیاید.
وی بیان کرد: تجربه احیای آسبادهای نشتیفان نشان داد که مشارکت صنایع و استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی بنگاههای اقتصادی میتواند بخش قابل توجهی از هزینههای مرمت را تامین کند و این الگو در خراسان جنوبی نیز قابل اجرا است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی با تاکید بر اینکه آزادسازی عرصه و حریم آسبادها از مهمترین پیششرطهای ثبت جهانی است، افزود: حتی اگر عملیات مرمت به طور کامل انجام شود بدون رفع معارضات، ساماندهی حریم و تامین الزامات مورد نظر یونسکو، امکان ثبت جهانی این آثار وجود نخواهد داشت.
وی ادامه داد: ساماندهی منظر اطراف آسبادها، جابهجایی تاسیسات مزاحم، بهسازی راههای دسترسی، تامین زیرساختهایی مانند آب و برق، ایجاد توقفگاه، توسعه اقامتگاههای بومگردی، نصب تابلوهای معرفی و تولید محتوای رسانهای از دیگر اقداماتی است که باید همزمان با روند ثبت جهانی دنبال شود.
برآبادی با تاکید بر نقش مشارکت مردمی در موفقیت این پرونده گفت: فرمانداریها، شهرداریها، دهیاریها، دستگاههای اجرایی، سمنها، بخش خصوصی و جوامع محلی باید در کنار ادارهکل میراث فرهنگی برای حفظ، احیا و معرفی این میراث ارزشمند همکاری کنند.
وی ابراز امیدواری کرد با همافزایی همه دستگاهها و تامین منابع مالی مورد نیاز، پرونده ثبت جهانی آسبادهای ایران در زمان مقرر تکمیل و این میراث ارزشمند خراسان جنوبی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت برسد.
