ابعاد مختلف امنیت گردشگری در خدمت توسعه و رفاه جوامع

به قلم مهدیه سعیدی کارشناس ارشد  مدیریت گردشگری 

گردشگري يکي از پوياترين فعاليت هاي اقتصادي حاضر است که در توسعه پايدار محلي نقش مهمي دارد. اين صنعت از طريق ترکيب وبه کارگيري همزمان منابع داخلي وخارجي، منافع اقتصادي، اجتماعي، زيست شناسي و فرهنگي زيادي را به همراه دارد. ميان گردشگري، ثبات و توسعه امنيت، رابطه اي تعريف شده وجود دارد.چرا كه توسعه زير ساختهاي گردشگري، همكاري دستگاه هاي فرهنگي و تبليغات مناسب و مشاركت گسترده دستگاه هاي امنيتي و اطلاعاتي همزمان با توسعه گردشگري، توسعه امنيت ملي را نيز به همراه خواهد داشت.بین گردشگری و امنيت رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر وجود دارد.

گردشگر: کسي که حداقل يک شب در يک اقامتگاه عمومي يا خصوصي در محل مورد بازديد، به سر برد .

گردشگری: به جابجايي موقت مردم به مکاني خارج از محل زندگي و کار معمولي شان اطلاق شده است، به طوري که مسافران در مدت اقامت خود در مقصد فعاليت هايي انجام مي دهند و براي رفع نيازهاي آن ها تسهيلات ويژه اي فراهم مي شود.

امنيت: امنيت عبارت از تضمين رفاه آتي است.

امنيت اجتماعي: امنيت اجتماعي در برخي از متون«تامين اجتماعي» ترجمه شده است در واقع حکايت از حفظ فرد در مقابل خطراتي دارد که اجتماع آن را براي افراد رقم ميزند، فرد را در مقابل خطراتي که مسبب آن زندگي جمعي است همانند: بيکاري، فقر، گرسنگي، عدم دسترسي به بهداشت، آموزش و پرورش و… حکايت ميکند، اين واژه با مقوله امنيت و در مطالعات امنيت ملي و اجتماعي بسيار فاصله دارد از طرفی میتوان امنيت اجتماعي را اينگونه تعريف ميکند؛ ” امنيت اجتماعي به قابليت حفظ الگوهاي سنتي زبان، فرهنگ، مذهب، و هويت و عرف ملي با شرايط قابل قبولي از تحول مربوط است.

امنيت اجتماعي و گردشگري:

در این خصوص می توان گفت به طور کلي امنيت اجتماعي  به قلمروهايي از حفظ حريم فرد مربوط مي شود که به نحوي در ارتباط با ديگر افراد جامعه هستند و به نظام سياسي و دولت مربوط ميشوند. اين قلمروهامي توانند زبان، نژاد، قوميت ، اعتبار، نقش اجتماعي، کار، درآمد، رفاه، مشارک سياسي، آزادي، اعتقاد و … باشند. مهمترين شاخص هاي اجتماي براي تامين امنيت گردشگري پايدار عبارتند از:

• واکنش ساکنان محلي به گردشگري و گردشگر؛ 2- تعدادشکايات ناشي از گردشگر و فعاليت هاي گردشگري؛ 3- ميزان جرايم صورت گرفته در مخالفت با گردشگران و صنعت گردشگري توسط مردمان بومي و غير بومي؛ 4- ميزان انحراف هاي اجتماعي و اخلاقي در ارتباط با گردشگري و…

—————————————————————–

امنيت جاني:

هر گونه تهديدي که عليه جان انسان ها وجود داشته باشد امنيت جاني آن ها را از بين مي برد. بنابراين شرايط احساس امنيت جاني شرايطي است که هيچ گونه تهديدي عليه جان افراد جامعه وجود نداشته باشد.از مهمترين اولويت هاي امنيت جاني مي توان ضرب جرح جزيي، ضرب و حرج هاي شديد و يا، قطع عضو، قتل، تجاوز به عنف و تجاوز به کودکان، آدم ربايي و بچه دزدي، قاچاق زنان و کودکان، ناتوان سازي هاي جسماني، آلوده سازي هاي بدني و آسيب رساني هاي بدني را نام برد.

——————————————————————–

امنيت مالي:

منظور از احساس امنيت مالي اين است که دارايي و اموال افراد تا چه حد در امنيت است، تا جايي که اين دارايي ها مورد تهديد قرار نگيرد. از اولويت هاي ديگر و در درجه بعد از اولويت جاني براي افراد و آحاد اجتماع، امنيت در حوزه مالي و اقتصادي است. طبيعي است که مردم پي از جان و امنيت جاني خود، بيش از هرچيز ديگري به مايملک خود مي انديشند.

———————————————————————-

 امنيت رواني گردشگري:

احساس امنيت رواني، حاصل اعتماد به تعاريفي از زندگي است که هويت و هستي انسان بر مبناي آن سامان مي گيرد و اين احساس در خانواده پي ريزي شده و بر پايه اعتماد بنياديني، ريشه در لطف و محبت بي دريغ والدين، به ويژه مادر دارد، احساس  امنيت داراي ويژگي هايي به شرح زير مي باشد.

احساس امنيت ذهني است-احساس امنيت به خودي خود قابل تعريف نيست و بر مبناي بود و نبود خطر، قابليت تعريف ميابد.  احساس امنيت يک فرايند است، در طول زمان جريان دارد و در هر لحظه بر اساس برآورد خطر تغيير مي پذيرد. اين وجه امنيت (ذهني) مهمتر از جنبه عيني آن است. احساس امنيت ضمن اطمينان به شناخت ها، هستي شناختي فرد را سامان ميبخشد و پايه و بنيان وجود آدمي را در مي نورد. مساله بسيار مهمي که در صنعت گردشگري وجود دارد احساس ترس از حوادث و وقايعي است که تحت عنوان جرم ممکن است عليه گردشگر اتفاق افتد و بار رواني بسيار بالايي را براي گردشگران داشته باشد. علت اصلي احساس ترس و نداشتن امنيت در نزد گردشگران ممکن است به دليل حوادث و اتفاق هاي گذشته در آن مکان باشد. که اين مساله هميشه در ذهن گردشگر باقي خواهد ماند که در اين مکان و در چه سالي اتفاق ها و ناامني عليه گردشگران اتفاق افتاده است.

امروزه مهمترين عاملي که بر روي امنيت رواني گردشگران تاثير گذار بوده، فعاليت ها، تبليغات رسانه ها و شبکه هاي بين المللي است. با توجه به اينکه اکثر اين شبکه ها در اختيار کشورهاي قدرتمند اقتصادي و سياسي جهان هستند، به راحتي مي توانند عليه کشورهايي که همگام با سياست آنها نيستند تبليغات رسانه اي به راه اندازند.

———————————————————————–

 امنيت فرهنگي:

واژه “ culture”  يا همان فرهنگ كه از زبان كلاسيك لاتين ريشه ميگيرد نخست در آلمان به كار برده شده اما نه به معناي امروزي بلكه به معني كشت و كار و بهسازي. در واقع يكي از عوامل اساسي كه باعث پيدايش مفهوم تازهاي براي فرهنگ شد پديد آمدن مفهوم پيشرفت در تاريخ بود. در دوره رنسانس بر خلاف دورههاي پيش اين احساس در افراد به وجود آمد كه انسان ناخواسته به چيزهاي بزرگ و تازهاي دست يافته و پيشرفت زيادي كرده و علت آن هم خرد ورزي و همه گير شدن روشن انديشي بود. فرهنگ به معناي الگوهاي رفتاري آموخته شدهاي است كه از نسلي به نسل ديگر يا گروهي به گروه ديگر منتقل ميشود و بر پايه واقعيتهاي ذهني و اجتماعي شكل ميگيرد” فرهنگ در نمادهايي از جلوههاي گوناگون، انعكاس (بازتابش) زندگي ديرينه در انسان هاي امروزي است.

مصونيت فرهنگ فرد و جامعه از هرگونه تعرض و تهديد را امنيت فرهنگي مي نامند. به عبارت ديگر امنيت فرهنگي عبارت است از ايجاد وضعيت مطمئن، آرام بخش و خالي از هرگونه تهديد و تعرض مي باشد که انسان نسبت به دين و افکار، اخلاق، آداب و رسوم، باورها و ارزش ها، ميراث فرهنگي، آثار ادبي و… تدارک ديده است. به خاطر نقش و جايگاهي که فرهنگ در هويت و موجوديت انسان و پيشرفت جوامع بشري دارد و نيز به خاطر نفوذ گسترده و موثر فرهنگ به همه ابعاد زندگي بشر اعم از فردي و جمعي، مادي و معنوي، روحي و جسمي و همچنين تاثيري که مسائل فرهنگي بر ساير بخش ها دارد تامين امنيت فرهنگي از موقعيت و حساسيت بيشتري برخوردار است. بر اين اساس ارتقاي فرهنگي موجب ميشود تا امنيت اجتماعي افزايش پيدا کند و با افزايش امنيت اجتماعي موجبات افزايش امنيت اقتصادي و سياسي هم فراهم مي شود. از طرف ديگر دستيابي به امنيت ملي زماني است که امنيت تک تک افراد جامعه تضمين شود و نخستين گام در جهت تامين امنيت افراد تامين امنيت فرهنگي و رواني است.

پيشنهادات اجرايي

• تقويت فرهنگ بومي از طريق مدارس و دانشگاهها و … جهت همکاري با گردشگران داخلي و خارجي
• برقراى امنيت اجتماعى، امنيت راهها و امنيت سياسى.
• گسترش فرهنگ گردشگري ازطريق توسعه مراکز علمي گردشگري
• توسعه تبليغات از طريق رسانه سنتي و رسانه هاي الکترونيکي جديد مثل ماهواره و اينترنت
• برگزاري دوره هاي آموزشي رايگان در زمينه گردشگري براي عموم شهروندان و بازاريان
• از انجايي که گردشگران و افراد جامعه ميزبان هر دو گروه مشتاق اين هستند تا از فرهنگ و آداب و رسوب يکديگر آگاه شوند اين امر ممکن است سبب دوستي و ارتباط آنان بايکديگر شود اما بهتر است براي جلوگيري از سوءاستفاده هر کدام با افراد غريبه کمتر و در حد آگاه شدن از آداب و رسوم ارتباط برقرارشود.
• مشارکت مردمي و بخش خصوصي در تامين امنيت و رفاه گردشگري از طريق فرهنگ سازي مطلوب و عرضه خدمات مناسب به گردشگران.
• توجه به نورپردازي شهري، علاوه بر احياي بافت شهري در شب و ايجاد خاطره ذهني مناسب در گردشگران، مي تواند از طريق تأثيرگذاري در امنيت و نيز افزايش زمان گردشگري شهري و در صورت بهره گيري مناسب به عنوان يك جاذبة گردشگري مورد بهره برداري قرار گيرد.
• بسط و گسترش خطوط ارتباطي و استفاده از وسايل مدرن حمل و نقل ،توسعه خدمات هواپيمايي و فرودگاهي، وبهبود تاسيسات بهداشتي و شبکه هاي آب و……
• آشنايي راهنمايان تور با مسائل امنيتي به خصوص در زمينه تورهاي طبيعت گردي و کويرنوردي به همراه داشت جي پي اس توسط راهنمايان .
• تامين امنيت براي گردشگران در ساعات هاي خلوت وکم تردد در بافت هاي تاريخي.
• پليس بايد با برخورد قاطع با اوباش و برهم زنندگان نظم و امنيت مردم، در ارتقاء امنيت اجتماعي ذهني و عيني تلاش نمايد؛